nov
11
2018

11 november ’18

Author // frits_tromp1
Posted in // Ds. van Zanten

Vandaag is het feest van Sint Maarten, een lichtjesfeest. Omdat het dit jaar op een zondag valt, zijn in verschillende gemeenten de kinderen al zaterdagavond langs de deuren gegaan met hun lampionnen om snoep op te halen. Rick Timmermans en Heleen Dekens schrijven in hun mooie gebedenboek Bid, Luister, Leef dat dit gebruik weinig te maken heeft met het leven van Martinus van Tours.
“Maarten wordt rond 316 geboren in Savaria, Hongarije. Hij wordt op zijn vijftiende soldaat. Bij de stadspoort van Amiens ontmoet hij een bedelaar. Aan hem geeft hij de helft van zijn mantel, want de andere helft is van het leger en kan hij daarom niet weggeven. Volgens een legende was deze bedelaar een verschijning van Jezus, of stond de bedelaar symbool voor Christus die zei: “Ik was naakt, en jullie kleedden mij.” Maarten bekeert zich en verlaat het leger. In 371 wordt hij door de bevolking van Tours gekozen tot bisschop.”
Wikipedia zegt dat het feest deels is gebaseerd op een heidens licht- en vruchtbaarheidsfeest, of deels op een uitspraak van Jezus in het Lukas-evangelie Niemand steekt een lamp aan en zet die in de kelder of onder de korenmaat, maar op de standaard, opdat wie binnentreden het licht zien (Lukas 11:33 e.v.). Deze regels werden vaak op 11 november voorgedragen en in de mis besproken dit zou voor de bevolking aanleiding zijn geweest voor een lichtjesfeest.
De elfde van de elfde van de elfde ging ik met Chris naar een optreden van Fred Eaglesmith in de Amstelkerk in Amsterdam. Als avondeten haalden we een kebab-pizza bij de lokale Turk. Terwijl we op onze bestelling stonden te wachten, werd de zaak opgefleurd door twee kinderen van waarschijnlijk Marokkaanse komaf. Met overtuiging zongen zij het liedje “Sint Maarten, Sint Maarten, de koeien hebben staarten.” Prompt haalde de pizzabakker een bak snoep van achter de balie om de kinderen ermee te trakteren.
Het is vandaag ook precies honderd jaar geleden dat de wapenstilstand werd getekend, waarmee de Grote Oorlog van 1914 – 1918 tot een einde kwam. Alle grootmachten van de wereld waren bij deze oorlog betrokken en werden samengesteld in twee conflicterende allianties: de geallieerden (gecentreerd rond de Triple Entente van het Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Rusland) en de centralen (oorspronkelijk gecentreerd rond de Triple Alliantie van Duitsland, Oostenrijk-Hongarije en Italië). Deze oorlog startte nadat de Serviër Gavrilo Princip aartshertog Frans Ferdinand in Sarajevo had vermoord.
Waarom werd 11 november gekozen als de dag dat de wapenstilstand moest worden getekend? De dag dat Duitsland werd vernederd? De verliezende coalitie bestond uit het toenmalige Duitse Rijk, Oostenrijk-Hongarije, Bulgarije en Ottomaanse Rijk. Hongarije, dat een dubbelmonarchie vormde met het Oostenrijk van keizerin Sissi, is het land waar Szombathely ligt en waar Maarten van Tours is geboren. 11 november is de feestdag van de man, die het leger verliet om geestelijke te worden. Sint-Maarten is de beschermheilige van de armen – was het een voorteken voor de herstelbetalingen die Duitsland moest uitkeren aan de winnaars?
Misschien is het puur een toevallige samenloop van omstandigheden, die wapenstilstand. Zoals die hele Eerste Wereldoorlog uit veel toevalligheden aan elkaar hangt. Het is zonder meer een goede dag om het boek Im Westen nichts Neues van Erich Maria Remarque uit de kast te pakken. In dit boek beschrijft hij de ervaringen van Duitse frontsoldaten in de Eerste Wereldoorlog. Het riep veel weerstand op in het Duitsland van de Weimarrepubliek. De nazi’s verboden het boek. Vanwege dit werk werd Remarque in 1938 het Duitse staatsburgerschap ontnomen.
Bob Dylan noemt in zijn Nobel Lecture dit boek van Remarque als een van de inspirerende werken. Het thema uit All Quiet is terug te vinden in Dylan’s werk, waar hij in 2016 de Nobelprijs voor de Literatuur mee won. Zoals de liedjessmid het zelf verwoord: This is a book where you lose your childhood, your faith in a meaningful world, and your concern for individuals. You’re stuck in a nightmare. Sucked up into a mysterious whirlpool of death and pain. You’re defending yourself from elimination. You’re being wiped off the face of the map. Once upon a time you were an innocent youth with big dreams about being a concert pianist. Once you loved life and the world, and now you’re shooting it to pieces.
11 november is de dag. Vandaag dus. Maak er een mooie avond van.

Mede op basis van Bid, Luister, Leef van Rick Timmermans en Heleen Dekens, eerste druk 2012, © Uitgeverij Plateau Barneveld

Tags // , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

Trackback from your site.

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.