Aung San Suu Kyi

Myanmar heeft het lastig. Het voormalige Birma heeft te maken met geweld tegen Rohingya-moslims, waarvan al 27.000 mensen van zijn gevlucht naar Bangladesh. Nog eens 20.000 Rohingya houden zich op in het niemandsland tussen de twee landen, meldt de VN op basis van verschillende bronnen. De kritiek op Aung San Suu Kyi neemt toe, naarmate het geweld voortduurt.
Suu Kyi is de feitelijke leider van het land, hoewel ze geen officiële functie uitoefent. In 1991 ontving zij de Nobelprijs voor de Vrede, “voor haar geweldloze strijd voor democratie en mensenrechten”. Sinds april vorig jaar is zij feitelijk de presidente van Myanmar. Omdat zij kinderen heeft met de Britse nationaliteit, mag ze geen staatshoofd worden.
Enfin.
De kritiek op haar is misschien terecht, misschien onterecht. Feit is dat ze sinds ze de touwtjes in handen heeft in deze ‘hybride junta’ (deels een burger-regering, deels militair gezag), het voor haar lastig blijkt te zijn haar idealen daadwerkelijk om te zetten in daden. Zoiets kan natuurlijk te maken hebben met de werkelijkheid, die altijd weer weerbarstiger is dan wij zelf kunnen verzinnen.
Ik moest bij het horen van de kritiek op Aung San Suu Kyi onwillekeurig denken aan de film Das Leben Der Anderen uit 2006. Het verhaal vertelt over de toneelschrijver Georg Dreyman (gespeeld door Sebastian Koch) en speelt zich af in 1984 in Oost-Berlijn. Tijdens de DDR-dictatuur, waarbij Dreyman wordt bespioneerd door de Stasi, pleegt de toneelschrijver literair verzet tegen zijn regering. Na De Wende verschijnt echter nauwelijks nieuw werk meer van Dreyman, afgezien van een roman, Die Sonate vom Guten Menschen.
Na de val van de Muur ontmoet Dreyman de vroegere minister van Cultuur Bruno Hempf, die hem fijntjes wijst op diens gebrek aan nieuw werk na de eenwording van Duitsland. Sommige kunstenaars hebben een vijand nodig om hun werk te maken. Bij het wegvallen van die vijand, vervalt ook hun legitimatie om nieuw werk te publiceren, aldus Hempf.
Iets vergelijkbaars is ook aan de hand bij Aung San Suu Kyi. Zij werkte jarenlang tegen de vijand van het militaire regime in haar land. Nu die vijand langzaam maar zeker zich terugtrekt en de burgermaatschappij onder leiding van de Nobelprijs-winnaar aan terrein wint, lijken die idealen ook steeds meer te vervagen. Een duidelijke tegenstander is er niet meer, geen antagonist is meer aanwezig om je tegen te verzetten.
In Birma gebeurt dus in feite niets vreemds. De ontwikkelingen in dit Aziatische land volgen blijkbaar de gewone lijnen van de geschiedenis. Niets menselijks is de inwoners van Myanmar dus vreemd. Ik heb het eerder gezien, in een film.
Maar ik heb het ook eerder gelezen, dat alles wat gebeurt al eens eerder is geweest.