jun
01
2015

De onbekende profeet en de profeet Elia

In sommige Joodse gezinnen wordt altijd een bord extra gedekt voor tijdens het eten. Het zou namelijk kunnen gebeuren dat de onbekende profeet of de profeet Elia in eigen persoon tijdens etenstijd bij je aanklopt. Dan moet hij kunnen mee-eten.

mei
30
2015

Alex van Nes

Afgelopen weekend heb ik een inspirerende workshop meegemaakt van Alex van Nes. Deze Amsterdam emigreerde een aantal decennia geleden naar Genk, waar hij sindsdien is blijven hangen. Stilzitten doet hij echter niet; Van Nes geeft workshops over straatevangelisatie. Wat dat precies inhoudt, die workshop en de straatevangelisatie, daarover kan ik na dit weekend alles vertellen. Maar dat doe ik niet – ik weet het, ik ben een lafaard.

Ik verwijs enkel naar het weblog van Alex van Nes. Dat lijkt me voldoende.

mei
28
2015

Boek: Geert Van Oyen – De Marcuscode

1001004002616937

De afgelopen dagen heb ik het boek De Marcuscode van Geert Van Oyen gelezen. De Vlaamse hoogleraar Nieuwe Testament bespreekt hierin het evangelie naar Marcus. Van Oyens uitgangspunt is dat Marcus als een roman gelezen kan worden, en zo behandelt hij het boek dan ook. In De Marcuscode gaat de hoogleraar op narratieve wijze op zoek naar de code om het Bijbelboek te kunnen begrijpen.

Deze manier van lezen heeft een positief punt. Door het evangelie te lezen als een roman, gaat de lezer letten op bepaalde aspecten. Bijvoorbeeld de herhaling in het boek. Bijvoorbeeld de herhaling van de wonderbare spijziging, het herhalen van de vraag in het antwoord.

Het goede van dit boek vind ik ook dat Van Oyen aan zijn lezers een terechte vraag stelt: Wie is Jezus voor jou? (‘Wie zegt gij dat Ik ben?) De lezer staat continue voor de keuze of hij verder wil lezen in het evangelie en wie de hoofdpersoon uit dit Bijbelse werk voor hem betekent. Ook wordt de lezer voor de keuze gesteld om de boodschap van Jezus’ verhaal te leven. Het open einde van dit evangelie stelt de lezer voor een opdracht: “Dat de leerlingen en de lezers naar Galilea moeten gaan impliceert dat de ervaring van de verrijzenis volgens [het evangelie volgens Marcus] in het leven zelf te vinden is. Zolang er reële lezers zijn die dit geloven en in het spoort van Jezus treden, zal het revolutionaire verhaal van Marcus geen einde kennen.”

Tegelijk schuilt er een gevaar in deze narratieve benadering van het Marcus-evangelie. Dat gevaar uit Van Oyen ook met zoveel woorden, namelijk dat door het lezen van de Bijbel als een roman de historische betrouwbaarheid verdwijnt. Het is wel waar maar het is niet echt gebeurd.

Daarmee wordt het unieke karakter van het christendom onderuit gehaald: dat verlossing iets is dat buiten het bereik van mensen ligt. Juist het feit dat Jezus daadwerkelijk heeft geleden, is gestorven én is opgestaan, is het uitzonderlijke van het christelijk geloof. Hoe goed mensen ook kunnen leven, hun heil komt van Iemand anders. Juist dát verhaal moet christenen aanzetten om de wereld te verbeteren, en niet de keuze om een roman tot uitvoer te brengen.

Naar aanleiding van:

Geert Van Oyen – De Marcuscode, Averbode / Kok Kampen, eerste druk 2005

mei
15
2015

Secularisering

Vorige week schreef ik over de relatie tussen de opkomst van de beamer en de secularisering onder gemeenteleden. Ik vroeg me af of ik in dat blog misschien te somber was gestemd. En dat is misschien zo, gezien de reacties die dit stuk tekst opriep. Secularisatie is een “ouder” proces dan de beamer (tjah, daar is geen speld tussen te krijgen), dus je kunt niet zomaar concluderen dat de beamer an sich verantwoordelijk is dat kerkgangers de kerk uit gaan. Okee, feitelijk correct, maar je zou dan hier tegen kunnen inbrengen dat de beamer de verwereldlijking onder de ‘kleine luyden’ dan misschien in een stroomversnelling brengt.

Een ander punt dat genoemd werd als voordeel van de beamer, is de opkomst van de vele liedbundels. Wildgroei, werd het genoemd. Die term houd ik bij de indiener zelf; in het kader van ‘Zing de Heere een nieuw lied’ ontkom je niet aan de vele nieuwe en vernieuwde liedbundels. Dat de beamer in een gemak voorziet (gemeenteleden hoeven niet stapels bundels te kerke te nemen), snap ik, zelfs voor doorwrochte kerkgangers kunnen al die bundels een jungle vormen.

Dit zijn onderdelen van de discussie die niet direct inhoudelijk te maken hebben met de discussie zelf. Grote vraag is natuurlijk of er wel een link is tussen beamergebruik en secularisatie. Ik denk nogmaals van wel, hoewel ik gezien de emotionele en rationele reacties misschien te somber was. In dit blog wil ik inhoudelijk reageren op wat ik terug kreeg.

Is de beamer een digitaal liturgiebord? In zekere zin wel, maar ook ter ondersteuning van de preek door middel van aandachtspunten en plaatjes (op zich niks mis mee) en als vervanging van de Bijbel als fysiek boek, het psalmboek en/of Liedboek. Met dat laatste is wel wat mis, namelijk dat je daardoor niets hoeft op te zoeken, niet vertrouwd raakt met de Bijbel en liedbundel en thuis niets opzoekt. Het is de vraag of je thuis wél wat opzoekt met een ‘vast’ liturgiebord, maar dat kan ik niet beoordelen; je ontneemt in ieder geval een reden om iets alsnog op te zoeken, tenzij je als gemeentelid een goed geheugen hebt.

Gemakzucht dus, een dynamisch liturgiebord. Of is het benoemen van mijn zorg hierover een manier om andere, diepere problemen te verdoezelen? Mijn zorg omtrent het beamergebruik is sinds vorige week weliswaar genuanceerder, maar niet weggenomen. Beamergebruik als een aanleiding voor secularisatie (als één van de redenen), dat lijkt me geen punt om gemakkelijk over te doen.

“Wanneer je bezig bent in een dienst met het bestuderen van gezang 75 (als in het genoemde voorbeeld) van de melodie en de componist ben je dan wel bezig met God of om je eigen aardse werken zo goed mogelijk te kunnen begrijpen/zingen?” las ik als reactie. Daarop zeg ik volmondig: “Ja.” Met als belangrijkste argument dat melodie en componist en de compositie an sich dus kunnen meehelpen in deze ‘kunstvorm’ (het religieuze lied): dank aan de Schepper van de creativiteit.

Andere vragen. Wat zorgt ervoor dat mensen intrinsiek gemotiveerd zijn om de bijbel te lezen? En hoe kan je ze helpen daar wat uit te halen? Dat zijn vragen die misschien iets meer kunnen helpen in het vertrouwd raken met Gods Woord – waarmee ik overigens geen kwaad woord wil spreken over de uiterst waardevolle reactie van Matthijs, rechtstreeks op mijn blog!

Mensen intrinsiek gemotiveerd laten worden én zijn om de Bijbel te lezen. Daar gaat het natuurlijk om. Een makkelijke manier is om de Bijbel mee te nemen naar de kerkdiensten. Maar minstens van net zo’n groot belang is om thuis uit de Bijbel te lezen, bij het eten bijvoorbeeld (of bij het opstaan of naar bed gaan). De Bijbel open te doen bij een vereniging, of dat nu een studentenvereniging, een christelijke sportvereniging of een mannen- en vrouwenvereniging is. Met elkaar spreken over de Bijbel, en wat geloof voor jezelf en persoonlijk betekent.

Natuurlijk, als pastor heb je makkelijk praten. De Bijbel bestuderen is je werk. Maar ik maak me geen illusies. Ook de kleine luyden kunnen met elkaar over de Bijbel spreken. En die voorbeelden zijn er genoeg, gelukkig.

Concluderend. Ik was in mijn vorige blog te somber, en ik hoop in dit blog enige nuance te hebben gebracht. Beamergebruik is niet dé aanleiding voor secularisatie, maar wel een belangrijk onderdeel van ‘kerkverlating’. Belangrijk te weten dat op zich beamer- en Bijbel/liedboek-gebruik niets zeggen over het persoonlijk geloof.

Akkoord.

mei
10
2015

Liedboek 75

In steeds meer kerken en gemeentes komt de beamer op. Dat is te begrijpen, want het oog wil ook wat. En als de beamer er dan toch is, kan er ook meer gebeamd worden. De Bijbeltekst, de gezangen. Dat heeft als voordeel dat vakantiegangers en toevallige voorbijgangers gewoon kunnen aanschuiven, zonder dat ze rekening moeten houden met de mee te nemen boekwerken. Daarbij is geen enkele kerkganger meer te verontschuldigen, dat hij zijn Bijbel en liedbundel is vergeten en dus niet actief mee kan doen.

mei
09
2015

Gekend

De afgelopen week werd in de Leeuwarder wijk Heechterp-Schieringen een evangelisatieproject gehouden. De organisatie van dit stadsproject was in handen van een aantal vrijwilligers uit de Morgenster-kerk. Als pastor mocht ik elke middag een Bijbelstudie houden met de vrijwilligers. Waar heb je het dan over, tijdens zo’n week?

mei
07
2015

Lutherse Kerk

De Lutherse Kerk aan de Nieuwe Oosterstraat in Leeuwarden wordt gerenoveerd. Begin volgend jaar staan de steigers rond het pand; de diensten vinden plaats in de bovenzaal. Het is een mooi gebouw, randje binnenstad. Het kerkgebouw heeft iets weg van een schuilkerk, omdat het van de buitenkant niet oogt als een kerk. Toen ik er voor de eerste kwam, moest ik zoeken naar de Lutherse Kerk. Later raakte ik er vertrouwd, en wist ik zelfs het pand te betreden via de achteringang. Maar dat kwam later pas.

Deze gemeente maakt deel uit van de Protestantse Kerk in Nederland. Dat is de vrucht van de oecumene sinds de Reformatie. Toen Maarten Luther in 1517 zijn 95 Stellingen tegen de kerkmuur te Wittenberg, was dat het begin van een aantal kerkscheuringen. In 2004 is een deel van die scheuringen ongedaan gemaakt, toen de Gereformeerde Kerk (synodaal), de Nederlands Hervormde Kerk en de Luthers-Evangelische Kerk samengingen. Daar ging wel een samen-op-weg-traject van decennia aan vooraf.

Ondanks dit samenvoegingsproces, ontstonden in 2004 opnieuw kerkscheuringen. Een aantal synodaal-gereformeerde kerken gingen niet mee in de PKN, evenmin een groter aantal hervormde gemeenten. Zij vormden eigen kerkverbanden, de voortgezette Gereformeerde Kerken in Nederland en de Hersteld Hervormde Kerk. Op lokaal niveau spreken deze kerken met andere Bijbelvaste kerken, zoals de Nederlands Gereformeerde Kerk, de Christelijk-Gereformeerde Kerk en de Gereformeerde Kerk (vrijgemaakt). Lokale initiatieven, dat wel.

De Lutherse Kerk. Een verbouwing van 70,000 euro. Het orgel is niet meegenomen in de begroting, die wordt later gerestaureerd. Het zijn de gelovige kerkgangers gegund dat het gebouw goed verzorgd is. Ik wens ze ook van harte toe dat ze naast een mooi en keurig gebouw ook de Bijbel ter harte nemen. Wat dat betreft is een gebouw slechts de verpakking, terwijl het moet gaan om de inhoud.

mei
06
2015

Hans Jansen

Gisteren overleed Hans Jansen, bekend als arabist en getuige in het haatzaai-proces tegen Geert Wilders. Na zijn werkzaam leven werd de voormalige hoogleraar politicus. Namens de PVV ging Jansen naar Brussel, waar hij formeel nog geen jaar in dienst was toen hij overleed.

De website Parlement.com, die over elke politicus een biografie heeft staan, vertelt dat Jansen gereformeerd was, maar sinds 1988 Rooms-Katholiek. Tijdens zijn studie was Jansen ook lid sociaaldemocratische studentenvereniging “Politeia”. De overleden Europarlementariër studeerde theologie, Hebreeuws, filosofie, Aramees en Arabisch aan de Universiteit van Amsterdam (van 1960 tot 1964) en de aansluitende vier jaar arabische taal- en letterkunde te Rijksuniversiteit Leiden (met de bijvakken Turks en Midden-Oostenstudies, volgde in 1966-1967 een jaar Arabisch en Islamitische studies aan de Universiteit van Cairo), meldt Parlement.com.

Hoe is het allemaal zo verlopen? Wie wordt van gereformeerd Rooms-Katholiek? Een opmerkelijke stap. Zijn contacten met onder meer Theo van Gogh en Wilders lieten Jansen radicaliseren in zijn negatieve kijk op de islam. Ik weet het niet, ik heb er ook geen verklaringen over gelezen. Geen goed In Memoriam. Misschien komt dat nog.

Misschien ook niet.

apr
30
2015

Stukje schrijven

Hoeveel schrijf ik? Om hoeveel woorden per dag gaat het? Leuke vragen. Ik schrijf dagelijks – uitzonderingen bevestigen de regel. Het kan natuurlijk zomaar zijn dat je wordt geschept door een auto. En dan publiceer ik niks, maar ik hoop dat me dat vergeven wordt. Het aantal woorden dat ik schrijf, is niet bij voorbaat vast. Het kunnen er honderd per dag zijn, maar ook vijfhonderd of misschien wel duizend.

apr
23
2015

BBB

Nog voordat het akkoord over het bed-bad-en-brood-regeling werd gepresenteerd, kwamen al de eerste kritische geluiden. Vooral de gemeenten zijn niet te spreken over het plan van PvdA en VVD. Alleen Amsterdam, Utrecht, Den Haag, Rotterdam, Eindhoven en Ter Apel nog mogen meewerken aan opvang voor de uitgeprocedeerde en illegale mensen. De bedoeling is dat mensen via deze opvang zelf meewerken aan hun uitzetting.