mei
04
2016

Joods Monument

Author // frits_tromp1
Posted in // JournalistFrits

Een ceremonie werd niet gehouden bij het Joods Monument, tijdens de Dodenherdenking. Wel was al eerder op de dag een krans gelegd bij de grote mezoeza. Maar geen Leeuwarders die rondom dit monument de doden herdenken.
Het is een bijzonder stukje Leeuwarden. Deze ‘Gedenkstätte‘ staat tussen de Joodsche School (1886 – 1943; “Het kind is er niet meer”) aan de ene kant, waar tegenwoordig een dansschool is gevestigd – en het Jacobijnerkerkhof en de bijbehorende Grote of Jacobijnerkerk aan de andere kant. Tussen de kerk en het kerkhof ligt een poëzie-plakkaat, het gedicht Misericordia (“Barmhartigheid”) van Michaël Zeeman; de straat langs de School is de A.S. Levissonstraat, genoemd naar de opperrabbijn van Friesland tijdens de Tweede Wereldoorlog.
Wie er wél zijn bij deze herdenking? Een half uur voor de herdenking zie ik een echtpaar, dat de omgeving verkent. Meneer vindt aan het informatiebordje bij het Monument het boekje De Brug van Marga Minco hangen, dat daar is in het kader van BookCrossing. Mevrouw neemt het boekje mee. Als ze het maar wel weer doorgeeft aan een anonieme nieuwe lezer. Als een Japans echtpaar fotograferen de man en vrouw het monument, de kerk, de Juliana Boom en het Stads Weeshuys. Om zich vervolgens te spoeden naar de Prinsentuin voor de stedelijke herdenking.
Langzaam maar zeker vormt zich een groepje mensen voor de zeer lokale herdenking. Twee meisjes van een jaar of twaalf. Een man in een oranje bloes. Een man op fiets. Een andere man met een paars hoedje. En vier jongens en vier meisjes, die zich in twee groepen (met elk twee jongens en twee meisjes) bij de groep voegen.
Iets voor achten is de Bonifatiuskerk te horen. Als boven het vlakke land de torenklokken slaan, in het oosten woedt er brand: alle doden tellen wij; hoe moet ik dan bestaan? De Dodenherdenking kan bijna beginnen. Langzaam maar zeker neemt het geluid van verkeer af. Een enkele verkeershufter is nog te horen, maar toe maar. En de vogels houden zich niet aan de twee minuten stilte. Nooit zongen vogels harder, dan na kanongebulder.
De stilte houdt de wacht. Na twee minuten neemt het verkeersgeluid weer toe. De bezoekers bij het Monument worden onrustiger, beginnen op hun horloges te kijken. Vanuit de Grote Kerk is zacht het Wilhelmus te horen. De Dodenherdenking is voorbij.
Zo stil als de mensen tijdens de herdenking waren, zo stil blijven ze. Een knikje hier en daar. Wat moet gezegd worden? Moet nog wel wat gezegd worden? Over de doden niets dan goeds. Laten we niet te snel aan hun sterven voorbij gaan.

Tags // , , , , , , , , , , , , , , ,

Trackback from your site.

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.