mei
10
2015

Liedboek 75

Author // frits_tromp1
Posted in // Ds. van Zanten

In steeds meer kerken en gemeentes komt de beamer op. Dat is te begrijpen, want het oog wil ook wat. En als de beamer er dan toch is, kan er ook meer gebeamd worden. De Bijbeltekst, de gezangen. Dat heeft als voordeel dat vakantiegangers en toevallige voorbijgangers gewoon kunnen aanschuiven, zonder dat ze rekening moeten houden met de mee te nemen boekwerken. Daarbij is geen enkele kerkganger meer te verontschuldigen, dat hij zijn Bijbel en liedbundel is vergeten en dus niet actief mee kan doen.
Maar met alle respect, alleen maar beamen verschraalt ook. En beamen is de opmaat voor secularisering onder kerkgangers. Twee gevolgen, die met elkaar te maken hebben, maar niet hetzelfde zijn. Laat ik beide punten bespreken.
Eerst de verschraling. Een goed voorbeeld hiervoor is gezang 75 uit het ‘oude’ Liedboek. Wie in het fysieke Liedboek kijkt, ziet dat dit gezang is opgedeeld in vijf onderdelen, aangegeven met de Romeinse cijfers I t/m V. Elk onderdeel bestaat uit drie verzen (vijftien verzen in totaal, dus). Elk eerste vers is bij elk onderdeel gelijk, evenals elk laatste couplet. Het middelste couplet is in elk onderdeel een ander couplet. Dat betekent dus (vijf keer twee is) tien identieke coupletten, en vijf ‘nieuwe’ verzen. Dit zie je niet als er maar een paar verzen worden gebeamd.
Evenmin zie je bij de gebeamde liederen wie de tekstdichter van dienst is, of wie verantwoordelijk is voor de melodie. Is dat van belang wie de teksten of melodieën heeft gemaakt? Nee, zolang de eer van God wordt bezongen, is de rest van ondergeschikt belang. Maar het helpt je wel om een lied in de juiste context te plaatsen. Als je weet wie de tekst heeft gedicht of de melodie heeft gemaakt, kun je het lied makkelijker begrijpen – mits je iets van die personen afweet.
Dit soort dingen mis je als alles gebeamd wordt. Daar komt bij dat wanneer alles toch op de beamer is te zien, je geen reden hebt om je Bijbel en liedbundel mee naar de kerk te nemen. Je zoekt niet meer op waar het Bijbelverhaal staat, wat eraan vooraf is gegaan, wat er op volgt. Je legt geen briefje bij de tekst of het lied om het thuis nog eens na te kijken of het lied opnieuw thuis te zingen. Je raakt hierdoor minder vertrouwd met het zingen en met Gods Woord.
Het grote risico van dit laatste is de secularisering van de kerkgangers. Want omdat je minder vertrouwd raakt met de Bijbel, neemt de urgentie van Bijbellezen ook af. Er is geen relatie meer tussen de Bijbel in de kerk en de Bijbel thuis. We worden op onze wenken bediend: gaan we Bijbellezen? – dan zien we het op de beamer. Gaan we zingen? – dan zien we dat ook wel vanzelf voorbij komen.
Dit stemt me droef. Ik ben me er van bewust dat ik, als pastor, veel heb met Bijbels, vertalingen, liedbundels, de liturgie. Maar is het teveel gevraagd van de schapen om gewoon de Bijbel en liedbundel mee te nemen naar de kerk? Dit past toch in een gezonde voorbereiding om naar Gods huis te gaan? Of ben ik met deze blog te somber?
Ik vrees van niet, maar mijn mening lever ik graag in voor een betere.

Tags // , , , , , , ,

Trackback from your site.

Comments (2)

  • Matthijs
    12 mei 2015 at 16:56 |

    Concluderend na het lezen van deze blog: de beamer zorgt dus voor de verwereldlijking in de kerk? Om de lijn van gedachte even door te trekken: De hoeveelheid geloofsstudie hangt dus af aan een apparaat dat werkt op stroom en niet anders dan met een lamp en een lens een beeld projecteert? Dat is te veel eer voor een (communicatie)middel in de kerk. Veranderd er eigenlijk wel zo veel met een beamer? Of is het gemakzucht om de schuld te geven aan een middel en zo om echte problemen te verdoezelen? Want wat is een beamer in de kerk? Niet meer dan een dynamisch liturgiebord en meer moet je er ook niet van maken.

    Je beroept je op oude zaken als het liedboek. Maar is dat wel zo oud? Het ‘oude’ liedboek is geïntroduceerd in 1973 en de gkv-kerken gingen dit zo’n 25 jaar later pas gebruiken. In het licht van een kerkgeschiedenis die meer dan 2000 jaar oud is, is het nog maar jong en recent.

    Wanneer je bezig bent in een dienst met het bestuderen van gezang 75 (als in het genoemde voorbeeld) van de melodie en de componist ben je dan wel bezig met God of om je eigen aardse werken zo goed mogelijk te kunnen begrijpen/zingen?

    Als je terug zou gaan naar de oude situatie van een statisch liturgiebord en bijbel/liedboek mee nemen, zou dit dan tot meer thuisstudie leiden? Misschien voor een deel, maar ik denk voor een groot deel niet. Want als je een Bijbel in een kerkdienst hebt gebruikt, dan kun het nog steeds door de week gewoon in de kast laten liggen en er niet uit lezen.

    Maar daarnaast: wat houdt je tegen om een Bijbel of liedboek mee te nemen naar de kerk waar een beamer hangt of om aantekeningen te maken en dit later thuis nog eens op te zoeken?

    Ik begrijp dat je als blogger veel hebt met lezen en boeken, maar ik denk dat voordat alles op de beamer kwam vele gezinnen niet echt gelukkig werden met de wildgroei van stapels boeken om voor alle onderdelen van een dienst maar de juiste literatuur bij je te hebben. Denk aan de oude/nieuwe vertaling, het Liedboek, de negentig gezangen, het gereformeerd kerkboek, aanvulling liturgische formulieren en de verschillende varianten van eerder genoemde. Dat dan nieuwe onderdelen (die ook nog maar eerst deels door synoden zijn vrijgegeven) dan op de beamer verschijnen is een hele logische en begrijpelijke ontwikkeling.

    Zoals je stelt gemak dient de mens; waarom zou een digitale Bijbel op een tablet in een kerkdienst niet kunnen? Is ook makkelijker om aantekeningen te maken en die raak je minder snel kwijt.

    Raak je met een beamer de kern van de zaak? Nee, want het meenemen van een Bijbel of gebruik van een beamer zegt (gelukkig) niets over het persoonlijke geloofsleven.

  • 15 mei 2015 at 10:44 |

    […] de opkomst van de beamer en de secularisering onder gemeenteleden. Ik vroeg me af of ik in dat blog misschien te somber was gestemd. En dat is misschien zo, gezien de reacties die dit stuk tekst […]

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.