mei
25
2014

Vriendschap

Twee jaar geleden maakte ik een ‘soundtrack’ bij een projectweek van E&R Beerze. Het waren nummers die op een of andere manier pasten bij het projectthema, het weekthema en de voorbereidingen op de projectweek. Als eisen voor de soundtrack had ik dat de nummers allemaal Nederlandstalig moesten zijn. En de nummers hoefden niet per se christelijk te zijn.

In de Morgenster-kerk in Leeuwarden was vanochtend een themadienst over Vriendschap. Ik vroeg me af of ik voor dit thema ook een soundtrack kon maken. Ik doe een optie, maar houd me aanbevolen voor een betere lijst van Nederlandstalige nummers.

In willekeurige volgorde:

Het Goede Doel – Vriendschap: natuurlijk, Henk & Henk die zingen over de illusie die vriendschap ook heeft. Een pakketje schroot met een laagje chroom. Je kunt het er mee eens zijn, of niet. Dat laat ik gemakshalve maar in het midden.

Thé Lau – De vriendschap: volgens mij geschreven na het overlijden van collega-zangeres Yasmine. Je kunt alles vergeten, maar de vriendschap vergeet je nooit. In stilte zeg ik vaarwel / in stilte buig ik mijn hoofd / het ga je goed. Misschien is er ook wel iemand die dit nummer zingt voor Thé Lau, als hij straks afscheid heeft genomen van het publiek en het leven.

Doe Maar – Bij Elkaar: geschreven door toetsenist Ernst Jansz, en gaande over de relatie tussen hem en bassist Henny Vrienten. Een intense relatie. Maar ook met een open vraag: Blijven wij bij elkaar / om eelt op ons hart te kweken / Blijven wij bij elkaar / tot dat hart niet meer kan breken. Dit bandje kwam meerdere keren weer bij elkaar, om inmiddels definitief te zijn opgeheven.

Ernst Jansz – Mooie schoenen: geschreven als soundtrack bij de film De Zwarte Meteoor, over Heracles-voetballer Steve Mokone. Want als vriendschap beschutting biedt / tegen vlagen van verdriet / wil ik iets anders niet.

Acda en de Munnik – Een Spaanse moslim groet zijn god: Kijk ons zitten bij het water / zoals elk weekend weer / de wereld aan onze gympies / maar we hoeven ’t niet meer / we zijn gewoon twee vrienden / en we kijken naar de zee en we zwijgen van hetzelfde / je hoeft niet elke keer mmmm / met elk circus mee. En zo is het.

Trijntje Oosterhuis – Ken je mij?: geschreven door haar vader Huub, een hertaling van psalm 139. Hoe kwetsbaar ben je voor je vrienden? Hoe gekend word je door God? Met dit nummer kreeg Trijntje een paar jaar geleden het publiek en de hosts van Pauw & Witteman stil. Ik zou een woord willen spreken / Dat rechtop staat als mens die mij aankijkt en zegt / Ik ben jouw zuiverste zelf, / Vrees niet, versta mij, ik ben, ik ben

Dit is zomaar een eerste aanzet tot een lijstje. Ik ben niet volkomen, er zijn talloze variaties te verzinnen op het thema vriendschap, samen zijn, eenzaamheid, et cetera.

mei
24
2014

Liedboek

De synode van de Gereformeerde Kerken (vrijgemaakt) heeft gisteren het nieuwe Liedboek voor de Kerken vrijgegeven. De plaatselijke kerkenraden beslissen welke liederen uit dit Liedboek gezongen mogen worden – de landelijke synode schrijft niets voor, omdat plaatselijke ontwikkelingen ‘onomkeerbaar zijn’. Vreemd is het niet dat de Gkv meegaat met dit Liedboek. In 2008 sprong de kerk in bij het proces tot het maken van dit boek.

Waarvan akte.

Zoals altijd levert een nieuw liedboek kritiek op. Eerder al liet de Nederlands Gereformeerde Kerk in Apeldoorn bijvoorbeeld weten niet mee te doen met dit Liedboek. Volgens NGK-dominee Willem Smouter zijn de teksten te algemeen en te weinig specifiek over het geloof. “Dat brengt een andere spiritualiteit binnen dan wat wij zingend willen uitdragen,” aldus Smouter (ND, 31 december 2013).

Ook de Voortgezet Gereformeerde Kerken in Nederland (vGKN) ontraden dit nieuwe Liedboek. In het Nederlands Dagblad van 14 april dit jaar laat de synode, bij monde van woordvoerder ds. Anja van Harten-Tip, weten: “God wordt in sommige liederen neergezet als een vrouw of als een geest. Dat is veel vager dan we gewend zijn.”

De oecumenische basisgroepen weigeren ook dit nieuwe Liedboek, en gaan een eigen liedboek samenstellen (ND, 3 februari 2014). De Gereformeerde Bond binnen de PKN streeft naar een “royale bundel met goede kerkliederen voor alle erediensten” (ND, 11 april 2014). Ook het Evangelisch Werkverband, de Confessionele Vereniging en het Confessioneel Gereformeerd Beraad zijn aangehaakt bij een nieuw liedbundel (ND, 2 februari 2014).

Wie overigens dacht dit soort onenigheid alleen plaatsvindt binnen de “traditionele kerken”, komt bedrogen uit. Eind vorig jaar schreef Hans Riphagen een kritisch verhaal over Opwekking. In die liederen is een vertekend Gods- en mensbeeld. Vijftig liederen onderzocht Riphagen. “In maar liefst 43 van de vijftig liederen waarvan Riphagen de tekst onderzocht, wordt God rechtstreeks aangesproken. Slechts zeven gaan er óver God. De liederen lopen daardoor het risico van ‘geestelijk narcisme’, zegt de docent liturgiek: ‘samen met het hoge ervaringsgehalte maakt dit dat God niet meer is dan een projectie van onze eigen onvervulde verlangens. God is dan niet meer de Ander, maar zit opgesloten in onze eigen ervaring’.”

Het evangelische lied is uitgehold tot een abstracte ervaring in het hier en nu, los van alle concrete voorbeelden. Jezus komt nauwelijks ter sprake, alleen als Koning, Overwinnaar, God – maar niet als mens onder de mensen. ‘De mens Jezus van Nazareth verdwijnt, en daarmee ook de profetische Jezus, die controversieel, confronterend en storend was. Jezus wordt losgemaakt van de politieke, economische, culturele en religieuze werkelijkheid van de eerste eeuw, en verliest daarmee zijn scherpte.”

“De liederen creëren een romantisch beeld van Gods reddende liefde, schrijft Riphagen, en zijn nogal eenzijdig in hun beeldgebruik. Metaforen als ‘kroon’, ‘heerschappij’, ‘koninkrijk’ en ‘majesteit’ komen rijkelijk voor, maar Bijbelse metaforen als herder, brood van het leven, wijnstok, dienstknecht of hogepriester zijn vrijwel afwezig.”

Wat ik, als pastor, vind? Het nieuwe ‘traditionalisme’ wordt niet zonder meer aangenomen. Opwekking heeft mij al nooit echt kunnen overtuigen – met de argumentatie van Riphagen meegenomen. We moeten vooruit: zingen is goed, voor alle christenen. Dat je het niemand honderd procent naar de zin kan maken, is zonder meer duidelijk. Maar als we wat “fout” is, schrappen, misschien houden we dan een grote consensus over waar we weer eeuwen mee vooruit kunnen.

En trouwens, wat is er mis met liederen die al eeuwen lang worden gezongen en iedereen overtuigend zingt?

mei
23
2014

Patrick Lodiers weg bij BNN

Presentator en oud-voorzitter van BNN Patrick Lodiers stapt over naar de omroep KRO-NCRV. Daar gaat hij na de zomer het programma De Reünie presenteren. Lodiers is opgetogen over de nieuwe stap in zijn carrière. “BNN heeft mij onwaarschijnlijk veel gebracht. Maar ooit moet je er weg. En nu ik die deur achter mij ga sluiten, opent zich een mooie poort naar een uitdagende toekomst.”

De presentator begon in 2001 bij BNN met Je Zal Het Maar Hebben. Vervolgens presenteerde Lodiers onder meer De Lama’s, Over Mijn Lijk, De Nationale IQ Test en op Radio 1 De Overnachting.

In 2007 presenteerde hij de BNN Donorshow, waarin een doodzieke vrouw een nier zou weggeven aan een nierpatiënt.

Bron: NOS.nl

mei
23
2014

God hoeft mij niet per se te genezen

“Mijn vader had polio en voedde ons op met de boodschap: vertrouw op de Heere, vertrouw erop dat Hij het goede weet. Ik zelf heb de ziekte van Bechterew (een reumatische aandoening). Ik geloof dat de Heere werkelijk Zijn hand op mijn leven heeft. Dan hoef ik niet per se genezen te worden”, zegt dominee H.Sj. Wiersma van de Gereformeerde Kerk vrijgemaakt in Bunschoten-Spakenburg. Hij gelooft dat genezing in het niet valt bij het volgen van Gods wil.

In zijn studententijd kreeg Wiersma voor het eerst klachten. “Ik kreeg last van mijn enkels en later pijn in heupgewrichten en rug. Via allerlei wegen kwam ik in de St. Maartenskliniek in Nijmegen terecht. Daar werd eindelijk (na bijna vier jaar) de diagnose gesteld. In die periode had ik momenten waarin ik geen stap meer kon verzetten. Inmiddels is de ziekte ‘uitgewoed’ omdat veel kraakbeen in de loop van de jaren verbeend is. Ik leef met pijnstillers en blijf beperkt in mijn bewegingen.” Zijn geloof heeft daar niet onder te lijden. “Ik sta zo eenmaal in het leven. God leidt mijn leven en ik functioneer zoals Hij dat wil.”

Ondervinding

“Ik vertrouw erop dat alles in mijn leven meewerkt ten goede. De HERE gebruikt het voor mijn heil. En Hij gebruikt het (merk ik) als middel in het pastoraat. Ik kan dicht bij mensen komen, doordat ik spreek uit ondervinding. Als mensen ziek zijn en ik zeg dat God alles ten goede gebruikt, accepteren mensen het makkelijker van mij.”

Gebedsgenezing en ziekenzalving zijn geen oplossingen waar Wiersma zich toe zou wenden. “Ik zit niet zo in elkaar dat ik zeg: ik moet per se beter worden – dat zou egoïstisch zijn. Als de Heere mij als zieke wil gebruiken, vind ik dat niet erg. Ik leef niet voor het leven hier.”

Op de vraag of genezing daadwerkelijk alleen eigenbelang is en niet tot opbouw van Gods koninkrijk kan dienen, antwoordt Wiersma terughoudend. “De wonderen van Jezus waren begeleidend voor Gods koninkrijk, dat is zo. Maar de boodschap van heil was het belangrijkst. Mensen die alleen voor het wonder kwamen, kwamen soms niet voor Jezus zelf. Kijk, als het Woord bevestigd wordt, wie ben ik om te oordelen over genezing en ziekenzalving? Maar ik ben er zelf terughoudend in.”

Ziekenzalving

“Pas altijd op dat je God niet voor je karretje spant.” Over de tekst in Jakobus 5 dat zieken de oudsten/ouderlingen erbij moeten roepen en zich moeten laten zalven met olie, spreekt Wiersma met enige nuance. “Dat je de oudsten moet roepen, is een snelle conclusie. Ik zou zeggen: geloof in God en in de werking van de Heilige Geest, en alles zal je bovendien geschonken worden – en of je het krijgt, dat hangt alleen van de Heere af. Daarnaast leven we in een tijd met wijze dokters. Die wijsheid heeft de Heere ook gegeven. Verkijk je niet op kleine wonderen.”

Wiersma heeft een tip voor mensen die ziek zijn. “Vertrouw op de Heere, Hij doet wat Hij belooft. Hij laat alles medewerken ten goede voor jouw heil. En de weg is niet altijd een rechte lijn, maar juist door naar links en naar rechts gestuurd te worden, kom je op de bestemming. Volg de goede Herder die de weg weet, ook daar waar het door een donker dal gaat (vgl. Psalm 23). Pak als een klein kind de hand van de Vader.” Ook voor gemeenteleden ziet hij een rol weggelegd. “De Heere heeft een taak voor broeders en zusters. Biedt een luisterend oor en ondersteun mensen in nood. Dat verzacht veel moeite. Gods antwoorden zitten niet altijd in genezing, maar in de mensen die Hij om de zieke heen plaatst.”

Bron: Christelijk Informatie Platform

mei
23
2014

Weer terug

Daar ben ik weer. Terug van weggeweest. Een probleem met de server. Dan mis je zomaar twee dagen. Het is niet anders. Ik had willen schrijven over de monniken uit Tibhirine, Algerije. Die in 1997 door moslimgeweld om het leven werden gebracht. Over de Europese Verkiezingen: vijf jaar geleden woonde en studeerde ik in Zwolle. In de afgelopen vijf jaar is het een en ander gepasseerd. Maar ja, dat komt misschien nog een andere keer.

mei
20
2014

Mooie zinnen

Anne Frank hield in het Achterhuis een schrift bij met Mooie Zinnen. Wat mooie zinnen zijn, daar kun je over discussiëren. Het zegt in ieder geval iets over degene die de zinnen als mooi typeert. Ik houd geen schriftje bij, maar aan de Bleek hangt wel een aantal uitspraken die bij me horen. De zinnen hangen door het hele huis heen. Voorbeelden te over.

Daar waar mijn boeken zijn, voel ik me thuis.

Freud was jaloers op schrijvers.

Alsof schrijven mijn hobby is.

Het verdriet van Leeuwarden.

Hij is op zijn best als hij niets doet.

Vaagheid is een soort humor.

Ik schrijf om te ontsnappen.

mei
19
2014

Mussen

Vandaag weer een warme dag, zoals we dat in Nederland kennen. De mussen vallen van het dak. Mussen. Edith Piaf werd Piaf genoemd, omdat ze fladderde als een mus. En dan nog die vertaalde Dylan-tekst Every Grain of Sand, door Ernst Jansz, met deze laatste alinea: in de weegschaal van de werkelijkheid / balanceer ik op de rand / als iedere mus die vallen kan / als iedere korrel zand. Mussen. Onderschat ze niet.

mei
18
2014

Huub Oosterhuis wint Duitse ‘Levenswerkprijs’

AMSTERDAM – Dichter/theoloog Huub Oosterhuis heeft de Duitse Levenswerkprijs van de Predigtpreis ontvangen. Dat heeft de jury van de Preis vorige week bekend gemaakt. De prijs wordt aan de ‘paus van Amsterdam’ gegeven, omdat hij ‘met zijn liederen, gebeden en liturgische teksten een belangrijke stempel heeft gedrukt op het religieuze leven, ook in de Duitstalige wereld’. Een belangrijk criterium bij de beoordeling van de teksten is de relatie tussen theologie en ethiek. Oosterhuis is de eerste niet-Duitser die de prijs in ontvangst mag nemen.

Huub Oosterhuis: “Ik ben zeer vereerd en kijk uit naar de uitreiking.” De prijs zal op 19 november worden uitgereikt in de slotkapel van de Universiteit van Bonn, in aanwezigheid van 500 genodigden uit de politiek, wetenschap, bedrijfsleven, samenleving en kerken.

De (oecumenische) Predigtpreis wordt sinds 2000 jaarlijks uitgereikt en is een initiatief van het Verlag für die deutsche Wirtschaft AG. Naast de levenswerkprijs wordt er ook een prijs uitgereikt voor de beste preek van het jaar. In de jury zitten dit jaar onder meer vertegenwoordigers van katholieke bisdommen en katholieke en protestantse theologische faculteiten.

Bron: website Huub Oosterhuis

mei
17
2014

Amid Tensions, a New Portrayal of Anne Frank

A Holocaust Play in Amsterdam Opens in Controversy

By DOREEN CARVAJAL, MAY 12, 2014

AMSTERDAM — Over the decades, the story of Anne Frank has been interpreted onstage in varying ways, including a version that some critics describe as too simplistic. Now a new play, simply titled “Anne,” that opened here last week presents a complex portrayal of a teenage girl: sometimes impetuous, spoiled and lonely.

In this multimedia stage production, Anne resents her mother, mocks adults and revels in her emerging sexuality. The new portrait comes nearly 70 years after her death in a German concentration camp, in 1945, and is part of a flurry of efforts by Anne Frank Fonds, the Swiss charitable foundation created in 1963 by her father, Otto, to shape her image for the latest generation.

With its copyright on the diaries of Anne Frank approaching expiration in many countries by 2016, the foundation commissioned what it hopes will be a permanent production that can travel to other countries. It opened on Thursday in a lavish new theater by Amsterdam’s old timber port, drawing King Willem-Alexander of the Netherlands and a black-tie crowd of 1,000, which rose to its feet in applause at the end.

But Anne’s story has rarely been told without controversy, and this play is no exception. The Swiss foundation, based in Basel, is locked in a fierce rivalry with the Anne Frank House organization, which operates a museum at the secret annex here where Anne hid with her Jewish family before being discovered by the Nazis. The two entities are clashing over archival material, the role of the charity and the preservation of Anne’s legacy.

“Who owns Anne Frank?” said David Barnouw, a Dutch historian and author who has written extensively about what he calls the enduring “Anne Frank phenomenon.” “In Basel they say, ’We are the real owner,’” and the play and other commercial activities “are about maintaining the power and the legacy of Anne Frank.”

Before the play opened, the museum’s director, Ronald Leopold, publicly scoffed that “Anne Frank should not be a nice evening out” and frowned on the commercial setting, with tickets selling for up to 75 euros (about $100) and its comfortable amenities — “a glass of wine, a box of snacks, dinner with a nice view.”

The museum acknowledged some positive aspects after the play opened, noting that it gave “more justice to the history of Anne Frank” because it ends with her death in the Bergen-Belsen concentration camp, unlike the original 1955 play about her, in which she declares that “people are really good at heart.” Still, they complained that the new play has edited out three friends who played a vital role in protecting the eight inhabitants of the secret annex, and who are the subject of a current exhibition at the museum.

The foundation, which won a legal struggle last summer to force the museum to return thousands of historical documents and letters on loan, defended its approach.

“We have a problem,” said Yves Kugelmann, a foundation board member. “We have archives and we are the universal heir. And we represent a book, which is very famous. So we can sit on it and do nothing. Or we fulfill Otto Frank’s wish to tell the story and use the income for charity.”

The foundation, headed by Anne Frank’s first cousin, Buddy Elias, 89, has other projects in the works: an animated cartoon, a German film, a docudrama and the 2016 opening of the Anne Frank Family Center in the Jewish Museum in Frankfurt.

The play is based on the complete diaries of Anne, which were published by her father in 1947 in the Netherlands, with passages about her sexuality excised. The book inspired the 1955 play, written by an American couple, Frances Goodrich and Albert Hackett, which was adapted again in 1997 in a Broadway revival with Natalie Portman.

Critics complained that it turned Anne into a pop commodity and underplayed her Jewish identity. One of the sharpest critics was the novelist Cynthia Ozick, who complained that the diaries had been “infantilized, Americanized, homogenized.”

The latest version, written in Dutch by Jessica Durlacher and Leon de Winter, explores the family members’ lives before they hid and Anne’s dream of traveling to Paris. It also tackles the period when they were discovered by German authorities and the aftermath, ending in a surreal scene with Anne’s fading voice and a monologue of her father, Otto, describing the fate of the inhabitants.

The foundation played a key role in shaping the new play by choosing the playwrights and recruiting a producer, Robin de Levita, a Broadway veteran with a hit musical in the Netherlands about a resistance fighter, “Soldier of Orange.” With his company Imagine Nation, Mr. de Levita built the new Theater Amsterdam in eight months. By summer, visitors will have the use of electronic tablets that will provide subtitles or instantaneous translation from the Dutch original in more than seven languages.

Mr. de Levita said his aim was to create “immersive theater,” using enormous 180-degree screens that show newsreels of Hitler spouting hatred against Jews and the elegant script of Anne’s own handwriting in her diary as the actors perform. The sets include one of the secret annex built almost to scale.

The portrayal of Anne, by Rosa da Silva, seems more authentic than previous versions to her cousin, Mr. Elias, an actor whose own bit part as a rabbi in George Clooney’s film “The Monuments Men” ended up being edited out. He survived the war with his family in neutral Switzerland, where he lives today in the same Basel house.

“It was really moving to see Anne as I remember her in her liveliness and her playfulness,” he said. “The actor even looked like my Uncle Otto, a wonderful humanistic man, quiet and reserved. It was an incredible theatrical adventure for me and it really shook me.”

Mr. de Winter and Ms. Durlacher, who are husband and wife, used foundation archives to write the script. “We both write about the shadows of the past because our backgrounds are related to this history,” said Ms. Durlacher, whose grandfather died in Bergen-Belsen and was interned there in the same period as Anne Frank.

Mr. de Winter lost nearly 100 Jewish relatives who were deported to Germany. He grew up, he said, with his mother’s stories of collaborators and betrayal. He noted that just a mile from his home, a swastika, a star of David and the word “Jews” were daubed on a bus stop and a poster for the play. During the debut, the couple’s daughter, Solomonica, 16, started crying at the enormous black-and-white news photos of Jews with stars stitched on their coats.

“I was mostly touched that you saw Anne beyond the icon,” she said. “You saw a simple girl like myself.”

A version of this article appears in print on May 13, 2014, on page C1 of the New York edition with the headline: Amid Tensions, a New Portrayal of Anne Frank.

Bron: New York Times

mei
16
2014

Exenman

Een ontboezeming van mijn kant. Lange tijd heb ik gedacht dat een nummer van Herman van Veen een andere titel had dan het daadwerkelijk was. “De exenman” heette bij mij lange tijd “De examenman”. Ik begreep het nummer nooit. Want in dit nummer gaat het over een man, die bij elk perron een doel had: het bezoeken van een ex. Hij kon zonder schroom steeds aan een nieuwe relatie beginnen.

Wat had het opbouwen van nieuwe relaties te maken met een man die met examens iets van doen had? Elke suggestie richting een eind-overhoring was in het nummer niet aanwezig. Dus was ik lange tijd in de war. Tot ik erachter kwam dat de examenman een exenman bleek te zijn.

Het nummer was duidelijk.