dec
24
2013

Verloren

Afgelopen voorjaar verloor ik mijn paspoort. Ik was in Doesburg voor een middag voor E&R. Omdat het een zomerse dag was, had ik wel een jas mee, maar droeg deze niet. Een hele middag verkenden we de stad in de Achterhoek.

Op de terugweg merkte ik dat ik mijn paspoort niet meer had. Ik meende dat ik deze wel bij me had, maar ik begon te twijfelen. Lag mijn paspoort niet gewoon thuis op tafel? Of in een andere jas? Daar hield ik me maar aan vast gedurende de uren in de trein.

Die gedachte bleek ijdele hoop. Bij thuiskomst bleek dat ook daar mijn paspoort niet aanwezig was. Gelukkig wel mijn rijbewijs, zodat ik me op straat kon blijven legitimeren. Ik twijfelde aan mezelf. Had ik mijn paspoort dan ergens anders neergelegd? Of had ik mijn paspoort in de jaszak, en verloren in Doesburg?

Een paar dagen later ontving ik een brief van de gemeente. Zij hadden mijn paspoort opgestuurd gekregen vanuit Doesburg. Een gelukkige vinder had het legitimatiebewijs blijkbaar bij zijn eigen gemeentehuis afgegeven, waar de ambtenaar het paspoort naar het Leeuwarder ambtenarencorps stuurde.

Je bent je geboortedatum en je foto, niet je adres.

En zo toog ik op een woensdagochtend in mei naar het Stadskantoor. Met de brief van de vondst in mijn binnenzak. Ik meldde me aan de balie, waarna ik door mocht naar de servicebalie. Ik legde de brief over de toonbank, waarna de dienstdoende ambtenaar mijn paspoort uit een ladekastje haalde.

De ambtenaar legde mijn paspoort op haar ‘bureau’, en ik kon met gesloten beurs weer het Stadskantoor verlaten. En mij weer vrijelijk bewegen. Want het ontbreken van een paspoort werkt op de een of andere manier toch beperkend.

Wat leert zo’n verloren reisdocument je? In ieder geval dat je moet opletten waar je je identiteit bewaart.

dec
23
2013

Paspoort

Vorige week haalde ik mijn paspoort op. Een kostbaar bezit, ik moest er ruim vijf tientjes voor neerleggen. Sterker nog, een nieuw bewijs om mijn identiteit aan te tonen, kost € 50,35. Vooral die vijfendertig cent maakt je benieuwd. Wat doen ze met dat bedrag achter de komma? Is dat de prijs voor een gemeentelijk kopje koffie?

Ik wist dat mijn paspoort eind deze maand zou aflopen. Want in elk paspoort staat ook wanneer het id-bewijs eindigt. Die datum stopt je legitimatie in Nederland, tenzij je op tijd voor een verlening zorgt.

In 2003 had ik mijn eerste paspoort, het ‘hoogste reisdocument’ dat bestaat. Een document waarmee je de hele wereld over kunt reizen. Tien jaar geleden ging ik voor het eerst de grens over. Ik zat in havo 4, mijn eerste jaar, en ging op werkweek naar Londen. Ik besloot al gauw om een paspoort aan te schaffen: dan zat ik de komende vijf jaar safe voor het geval dat ik nog verder weg zou gaan.

Een jaar later ging ik met havo 4 (dat ik twee keer heb gedaan), naar Praag, de Tsjechische hoofdstad. In de zomer van 2004 zat ik in Oostenrijk. Vier jaar later in Berlijn, in 2010 in Auschwitz en Berlijn.

Had ik daar allemaal een paspoort voor nodig? Ik had het misschien ook met een eenvoudiger ID-kaart kunnen afhandelen. Dat had gekund.

Een maand voordat mijn paspoort afliep, kreeg ik van de gemeente een brief. Met de melding dat mijn paspoort zou verlopen. En dat ik dus een nieuw identiteitsbewijs moest aanvragen. En dat vanwege de verwachte kerstdrukte en vrije dagen ik op tijd moest zijn.

Als streefdatum werd 13 december genoemd. Vóór die dag moest alles geregeld zijn, wilde ik op tijd mijn nieuwe paspoort hebben. Een mooie datum, vrijdag 13 december 2013. Het was de 45e trouwdag van mijn ouders.

Ik maakte een afspraak met de gemeente en mocht de woensdag ervoor naar de gemeente. Toen ging het snel. Ik meldde me aan de balie, kreeg een wachtnummer mee en werd naar de afhandelbalie verwezen. Daar legde ik uit wat ik kwam doen, en het meisje hielp me door de procedure.

Nadat ik mijn lopende paspoort had afgegeven, met een nieuwe pasfoto, moest ik mijn linkerwijsvinger op een detectieplaatje leggen. Daarna was mijn linkerduim aan de beurt. Nadat deze lichaamskenmerken waren opgeslagen, was het de beurt aan mijn rechterwijsvinger. En vanzelfsprekend mijn rechterduim.

Die gegevens werden keurig in de computer van het meisje opgeslagen.

Waarna ik kon betalen. De keuze was tussen contant of via de pin. Ik had geen idee dat contant ook mogelijk was. Niets in het stadskantoor van Leeuwarden wees op een supermarkt-afhandeling met muntjes.

Ik kreeg een betalings- en afhaalbewijs mee. En ik vertrok weer naar huis. Een week later kon ik mijn nieuwe paspoort kunnen ophalen. Wat ik met plezier deed: ik had het gevoel dat ik me weer op straat kon vertonen.

Maar het ophalen is weer een ander verhaal. Dat kon gelukkig gratis.

dec
22
2013

Serious Request

Gisteren toog ik naar het Wilhelminaplein in Leeuwarden, even buurten bij het Glazen Huis. Officieel het dit plein in de binnenstad naar de voormalige vorstin; in de volksmond heet het plein het Zaailand. Maar dat geheel terzijde.

Het was een wat trieste bedoening. En dat kwam niet omdat Serious Request elk jaar voor een stille ramp geld ophaalt. Misschien kwam het wel door het weer dat weinig mensen op het plein waren. Het Zaailand was niet afgeladen vol, waar ik wel een beetje vanuit ging.

Wel waren her en der activiteiten om geld binnen te halen. Plat vermaak, met kraampjes waarin deelnemers voor geld ergens een klap op mochten geven. Hoe harder, hoe beter. Ik nam het ter kennisgeving aan.

Is SR een goede zaak? Daar kun je het over hebben. Wie weet nog waar de actie van vorig jaar over ging? Wat is er gebeurd met het geld dat in 2004 is opgehaald? Welke stille ramp is definitief in de spotlights gezet en uit de schaduw gehaald?

Het probleem is niet de stille ramp op zichzelf. Het probleem zit veel dieper dan alleen tijdens het Glazen Huis. Moet daarom de actie niet meer doorgaan? Lastige vraag. Ik geef daar geen antwoord op. Het enige waar ik de vinger bij leg, is dat we in deze decembermaand worden gedreven in een soort religie om onze schuld te betalen. Om dan in januari weer over te gaan tot de orde van de dag.

dec
22
2013

Checkpoint Charlie

CheckpointCharlie

De Russische dissident Michail Chodorkovski gaf vandaag een persconferentie bij Checkpoint Charlie in Berlijn. Chodorkovski zal deze plek niet willekeurig hebben gekozen: dit is één van de overblijfselen uit de Koude Oorlog. Berlijn was na de bevrijding opgedeeld in de vier sectoren van de geallieerden: een Russische, een Franse, een Amerikaanse en een Britse sector. Al gauw vormden de westerse sectoren een ‘vrij bewegen’-ruimte; alleen de overgang naar de communistische sector was beveiligd.

Elke grensovergang van west naar oost werd genummerd aan de hand van het alfabet. Wikipedia meldt: Checkpoint Alpha was de grensovergang bij Helmstedt op de Duits-Duitse grens, Checkpoint Bravo lag aan de snelweg nabij Dreilinden, op de grens tussen Potsdam en West-Berlijn. Checkpoint Charlie was de enige controlepost waar buitenlanders over de weg Oost-Berlijn konden binnentreden.

Zelf ben ik ook een paar keer bij Checkpoint Charlie op de Friedrichstraße geweest. In 2008 kwam ik er voor het eerst, tijdens een buitenland-week van de opleiding Journalistiek. Als een goede toerist heb ik in mijn paspoort een aantal ‘stempels’ laten zetten om de grens in de Muur te passeren.

Het kostte me vijf euro om de virtuele grens over te steken.

Dit paspoort heb ik ingeleverd toen ik later dat jaar mijn identiteit moest verlengen.

Een paar jaar later ben ik weer in Berlijn geweest, toen met een ouderenreis. We waren toen een week onderweg, waarbij we eerst Auschwitz aandeden. Het concentratiekamp dat voor veel üntermenschen de eindbestemming was. Op de terugweg naar Nederland waren we twee dagen in de ongedeelde hoofdstad van Duitsland.

Tijdens die reis heb ik ook het Mauer Museum gezien. In dit museum wordt een stuk geschiedenis getoond van de jaren dat de Muur de stad in twee delen splitste. Een indrukwekkende historie, maar wel een onderdeel van wat achter ons ligt. Een essentieel onderdeel.

Friedrichstraße. De plek waar het Vrije Westen overgaat in de communistische heilstaat. Of andersom, afhankelijk van je rijrichting. Symbool van de vrijheid of van de onderdrukking. Een laatste restant van de fysieke tegenstelling van ideologieën.

Berlijn.

Als ik ooit nog eens ga emigreren, dan naar Berlijn.

Vanwege Checkpoint Charlie. Het symbool van de historie. En daarmee van de verhalen.

Want Chodorkovski koos niet onwillekeurig voor de grensovergang op de Friedrichstraße.

dec
21
2013

Alsnog onderzoek naar ‘De Punt’

DE PUNT – Minister Ivo Opstelten van Veiligheid en Justitie heeft een onderzoek aangekondigd over de beëindiging van de treinkaping in De Punt. Dat heeft de VVD-minister dit weekeinde laten weten, naar aanleiding van Kamervragen van de SP en PvdA.

In 1977 kaapten Molukse jongeren een trein bij het Drentse plaatsje De Punt. Eind vorige maand kwam naar buiten dat bij de bevrijdingsactie de zes Molukse treinkapers door in totaal 144 kogels zijn geraakt. Dat bleek uit geheime documenten waarover de Volkskrant publiceerde. Officieel is altijd ontkend dat op de kapers is geschoten met als doel hen te doden.

Twee jaar voor ‘De Punt’ was bij Wijster ook een Molukse treinkaping, die toen gepaard ging met executies. Met deze acties probeerden de jongeren aandacht te vragen voor de RMS, de Republiek der Zuid-Molukken. De Nederlandse regering wilde de RMS helpen in het opstarten van hun eigen staat, na de onafhankelijkheid van Nederlands-Indië. Van de RMS is nooit iets terecht gekomen.

dec
20
2013

Tinkebell lid van ChristenUnie

AMSTERDAM – De Amsterdamse kunstenares Tinkebell (pseudonym van Katinka Simonse) is lid geworden van de ChristenUnie. Ze is lid geworden, omdat de christelijke partij ‘heel veel goede dingen voor vluchtelingen doen’. Tinkebell wil graag inspreken op het rest van het partijprogramma.

Opmerkelijk is dat de kunstenares in een interview met het Nederlands Dagblad aangaf niet in God te geloven. In haar jeugd volgde Simonse twee jaar catechisatie: ze deed dit uit recalcitrantie, omdat haar moeder een uitnodiging voor dit ‘leerhuis’ weggooide.

Tinkebell is tegelijk ook lid geworden van D66 en overwoog om ook SGP-lid te worden.

dec
19
2013

Gedoogsteun

Toen het kabinet-Rutte aanklopte bij de oppositiepartijen, was het land in rep en roer. Hoe kon onze minister-president steun vragen bij de SGP, de ‘taliban van de polder’? Dat moet je als zelf respecterend liberaal niet willen.

Maar wat de ‘avond van Adri’ de politiek heeft geleerd, is dat niet de ‘zwarte kousen’ een probleem vormen voor het kabinet. Wanneer de oppositiepartijen zich constructief opstellen, is dat een positief onderdeel van de onderhandelingen. Maar misschien zit de mol wel gewoon in de eigen geledingen van het kabinet.

Het moraal van het verhaal? Politiek anno 2013/’14 is een politiek van groot onderling wantrouwen. Zelfs als je met elkaar afspraken maakt.

dec
18
2013

€ 50,35

Vanmiddag heb ik mijn paspoort opgehaald. Ik kan mij weer identificeren op straat, als de overheid me daar naar vraagt. Mijn identiteit kostte me € 50,35. Weliswaar een paspoort-editie, maar toch. Zelfs aan het kunnen aantonen van wie je bent, valt nog geld te halen.

Ik had al wel een paspoort. Vijf jaar geleden gekocht in Zwolle, waar ik toen woonde en studeerde. Of ik toen ook moest betalen voor het identiteitsbewijs, kan ik me niet meer herinneren. Misschien wel, maar misschien kon ik het exemplaar gewoon gratis ophalen. Maar dat lijkt me sterk – identiteitsbewijzen vormen een prima melkkoe voor de overheid.

Natuurlijk heeft mijn nieuwe paspoort verschillen met de vorige. De foto is anders. Had ik vijf jaar geleden nog aardig wat haar bovenop mijn hoofdschedel, nu is dat haar vrijwel verdwenen. Op hersenen groeit geen haar, immers.

Het vorige paspoort had op de id-kant een gele waas, ingebed door een paarsblauwe omgeving; de nieuwe versie is in het lichtblauw. Mijn vorige paspoort werd afgegeven door de burgemeester van Zwolle, Henk Jan Meijer; het paspoort dat ik vanmiddag ophaalde is ondertekend door Ferd Crone, de burgervader van de Friese Hofstad.

Nog een verschil is de Kroon, die beide burgemeesters vertegenwoordigen. In de 2008-paspoort staat voorin: ‘In naam van Hare Majesteit de Koningin der Nederlanden, prinses van Oranje-Nassau, enz. enz. enz., verzoekt de minister van Buitenlandse Zaken…’

Nu is die tekst vervangen door ‘In naam van Zijne Majesteit de Koning der Nederlanden, prins van Oranje-Nassau, enz. enz. enz., verzoekt de minister van Buitenlandse Zaken…’

Wie was ook alweer die minister van BuZa in 2008? Dat was Maxime Verhagen, tijdens het vierde kabinet-Balkenende. Het was voor de Limburgse katholiek een jongensdroom, die uitkwam: minister van Buitenlandse Zaken worden. Ik had hele andere jongensdromen: schoolmeester worden, want dat was mijn vader ook. En ik zag elke dag wat mijn vader deed.

Maar nu ben ik publicist – ook niet verkeerd.

Verhagen. Tsjah. Hij loodste het CDA na de zoveelste verkiezingsnederlaag in het eerste kabinet van Mark Rutte, gedoogd door Geert Wilders. Zelf werd Verhagen vice-premier en minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie. Weliswaar geen jongensdroom, maar toch een flinke ministerspost. De jongensdroom – het reizen over de wereld – werd toch te zwaar voor de zwakke rug van onze Limburger.

Nu is Verhagen voorzitter van Bouwend Nederland, een functie die hij overnam van die andere CDA’er, Elco Brinkman, die net zo met zijn benen in het politieke bluswater staat als Verhagen zelf.

Nu is Frans Timmermans de minister van Buitenlandse Zaken. Een prima man, eerder staatssecretaris van Europese Zaken. Onder Verhagen, tijdens Balkenende-IV. De onderlinge verbanden zijn snel te leggen.

Maar zo makkelijk als de onderlinge verbanden zijn te leggen, zo snel en vluchtig is het in de politiek. Het kan maar zo zijn dat een enkele nacht van een senator de grond onder het huidige kabinet vandaan haalt.

Misschien dat de kosten voor je identiteit wel daarom zo hoog zijn, vanwege de snelle opeenvolgingen van kabinetten.

dec
17
2013

Down

Er komt een proef met een DNA-bloedtest voor zwangere vrouwen waarmee het syndroom van Down kan worden opgespoord. Minister Schippers van Volksgezondheid volgt daarmee een advies van de Gezondheidsraad. Met behulp van de combinatietest wordt berekend of een vrouw een verhoogd risico loopt om een kind met het syndroom van Down te krijgen. Ook twee andere ernstige afwijkingen aan chromosomen, het Pataussyndroom en het Edwardssyndroom, kunnen ermee aan het licht komen.

Dat meldt NOS vandaag. Grote vraag is natuurlijk: waarom zou je het Syndroom van Down willen opsporen? Is het om het aanstaande ouderpaar voor te bereiden op een moeilijke periode, met intensieve zorg voor het gehandicapte kind? Of is het resultaat van het onderzoek naar Down een reden voor de ouders om het kindje te aborteren?

Daar geeft het bericht geen antwoord op. Ik hoop dat de onderzoeken de ouders voorbereiden op het kindje met deze afwijking; en niet als logische onderbouwing om de baby maar weg te halen.

dec
16
2013

Willem Jan Otten krijgt Hooft-prijs

AMSTERDAM – Schrijver, dichter en essayist Willem Jan Otten krijgt de P.C. Hooft-prijs 2014 voor zijn hele oeuvre. Dat heeft organisator stichting P.C. Hooft-prijs voor Letterkunde maandag bekendgemaakt. Otten (1951) is een “essayist pur sang”, schrijft de jury in zijn rapport. Zijn onderwerpen zijn “origineel” en “persoonlijk”.

De oeuvreprijs is komend jaar bestemd voor beschouwend proza. De prijs wordt jaarlijks uitgereikt, steeds binnen een ander genre. In 2013 kreeg A.F.Th. van der Heijden de prijs in de categorie ‘verhalend proza’.

In 1999 publiceerde Otten ‘Het wonder van de losse olifanten’, nadat hij zich eerder had bekeerd tot het katholieke geloof (in navolging van zijn vrouw, schrijfster Vonne van der Meer). Otten kreeg grote bekendheid door zijn roman Specht en Zoon.

De Hooft-prijs wordt 22 mei uitgereikt.