Posts Tagged ‘Bergen-Belsen’

feb
10
2019

Docu gist over Anne Frank

Een Italiaanse documentaire probeert te schetsen hoe het leven van Anne Frank eruit had gezien als ze de Tweede Wereldoorlog had overleefd. De levensverhalen van vijf vrouwen die de Holocaust overleefden vormen de inspiratie voor #Anne Frank Parallel Stories.

jun
10
2018

Verzorgster Anne Frank dood

De Poolse holocaustoverlevende Gena Turgel is op 95-jarige leeftijd overleden. De uit Krakow afkomstige Turgel overleefde de bombardementen op Polen, later concentratiekampen van de nazi’s en verzorgde Anne Frank op het einde van de oorlog.

mrt
02
2018

Anne Frank-trein #2

Een Duitse trein vernoemen naar Anne Frank, dat wordt ‘m toch niet. Deutsche Bahn heeft besloten het plan om de nieuwe ICE-treinen naar historische figuren te vernoemen laten varen.

okt
30
2017

Anne Frank-trein

Het plan van de Duitse spoorwegen om een nieuwe hogesnelheidstrein mogelijk naar Anne Frank te vernoemen, brengt het nodige teweeg. En het zijn vooral kritische reacties op dit plan. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werd Anne Frank en haar oudere zus Margot vanuit Westerbork naar Auschwitz gedeporteerd. Vandaar is ze met haar zus Margot, vermoedelijk op 30 oktober 1944, naar concentratiekamp Bergen-Belsen gebracht, waar ze enkele maanden later overleed.

mei
03
2017

Tweestromenland

Het zijn de jaarlijkse terugkerende dagen, die van Dodenherdenking en Bevrijdingsdag. En elk jaar opnieuw vormen deze dagen weer een aanleiding om een boek over de oorlog te lezen. Of opnieuw te lezen – het maken van een keuze uit mijn bibliotheek is geen puur rationele keuze. Wat overigens geldt voor alle boeken uit de particuliere boekerij.

apr
03
2017

Stolpersteinen

Gedoe in Amsterdam Oud-Zuid. Bewoners in deze wijk zijn naar de rechter gestapt. De reden: een ‘struikelsteen’. Het gedenksteentje voor een 51-jarige accountant, die in februari 1945 werd vermoord in Bergen-Belsen zou “psychisch te belastend” zijn. De Amsterdamse krant Het Parool schrijft:

sep
09
2016

Settela

settelasteinbach1944

LEEUWARDEN – De historische film over het dagelijks leven in doorgangskamp Westerbork is genomineerd voor de UNESCO-prijs voor documentair erfgoed, het UNESCO Memory of the World Register. In deze film legde de Joodse gevangene Rudolf Breslauer in het voorjaar van 1944 unieke beelden vast, onder meer van deportaties van 700 personen naar Auschwitz en 238 naar Bergen-Belsen.

feb
16
2016

Margot

Het zou vandaag de 90e verjaardag zijn geweest van Margot Frank, ware het niet dat dit meisje op 19-jarige leeftijd om het leven kwam. Samen met haar drie jaar jongere zus Anne stierf zij in concentratiekamp Bergen-Belsen, nadat ze hier naar toe waren gestuurd vanuit vernietigingskamp Auschwitz. Een exacte sterfdatum weten we niet, we vermoeden dat de beide zusjes eind februari, begin maart 1945 door uitputting en ziekte om het leven zijn gekomen. Geen actieve moord door vergassing, wel door nalatigheid.

jun
12
2014

Anne Frank 85 jaar

Vandaag zou Anne Frank 85 jaar zijn geworden. Een mooie leeftijd. Maar het verhaal van deze vrouw is overbekend. Zij haalde niet eens haar zestiende verjaardag. Weten doen we het nooit, maar zou Anne Frank net zo bekend zijn geweest, als ze de oorlog overleefde en niet in Bergen-Belsen bezweek?

mei
04
2014

Dodenherdenking: Het kind is er niet meer

Wat is een betere plek om de Dodenherdenking te gedenken dan bij het plaatselijke Joods Monument? Ik ga niet naar de officiële herdenking van mijn stad, in de Prinsentuin. Nee, deze avond ben ik bij het Joods Monument.

Het is een bijzondere plek, waar dit monument staat. De mezoeza staat op het schoolplein van de voormalige Joodsche School, 1886-1943. Deze voormalige school staat aan de A.S. Levissonstraat, vernoemd naar de opperrabbijn van Friesland – de hoogste regionale leider tussen 1935 en 1945. Hij overleefde de Holocaust niet.

In de muur is een plaquette aangebracht. Een tekst uit Genesis 37. ‘Het kind is er niet meer’, vermeldt de tekst. Een uitroep van vader Jakob, nadat hij hoort dat zijn lievelingszoon Jozef door wilde dieren is omgebracht.

Grenzend aan het schoolplein ligt het Jacobijnerkerkhof met de Grote of Jacobijnerkerk. Ironisch, bijna. De relatie tussen de Joden en de Katholieke Kerk was niet optimaal. Tussen de kerk en het Jacobijnerkerkhof ligt een gedicht, onderdeel van de Leeuwarder Poëzieroute. Het is het gedicht Misericordia van Michaël Zeeman.

Misericorda. God van medelijden.

De Joodsche School en het Monument. Het is een onderdeel van de Stille Tocht. Als ik er aan kom, staan er al mensen. Zij wachten op een groep van schoolkinderen. Wanneer deze kinderen van een aantal Amnesty-leiders een witte roos hebben gekregen, gaat de grote groep verder. Op hun stille tocht. De rust is weergekeerd.

Hoeveel kinderen van de School zouden de Holocaust hebben overleefd? Van de 655 Joodse Leeuwarders zijn er nog geen 105 levend teruggekomen. Om hoeveel kinderen zou het gaan? Waar zijn die 550 oud-stadgenoten gebleven? Ze zijn gedeporteerd. Via Westerbork, natuurlijk. Ook de machinale dood heeft een logica, hoe gruwelijk ook.

Maar vanuit Westerbork? Zijn ze naar Bergen-Belsen gegaan? Hebben ze daar Anne Frank ontmoet, toen nog niet wetend wat wij nu van dit meisje weten? Of zijn de Leeuwarders naar Auschwitz gegaan? Hebben ze daar de rookpijpen gezien, de verbrande lichamen geroken? Heeft een aantal Leeuwarder Joodse kinderen in Theresienstadt gezeten? Hebben ze daar meegedaan aan de kinderopera Brundibár?

Ik weet het niet.

Groepjes mensen passeren me, op hun weg naar de Prinsentuin. Ik hoor de torenklokken slaan. Als boven het vlakke land, de torenklokken slaan – in het oosten woedt er brand, alle doden tellen wij – hoe kan ik dan bestaan?

Vlak voor acht uur komen nog andere mensen bij het Monument staan. In totaal zijn we met ons negenen. Vanuit de Grote of Jacobijnerkerk horen we de Taptoe klinken en houden we twee minuten stilte. Een beklemmende stilte, die tot tweemaal toe bruut wordt verstoord. Eerst door twee auto’s, blingbling, met jonge gasten. Zij brommen hun auto’s voor de ingang van de kerk, waarbij de grote auto vrijwel gelijk zijn motor uitzet. De kleine auto blijft met zijn motor draaien, een soort Ivo Opstellen-motor, zo laag. Even later is ook deze motor uit.

Net als beide wagens meedoen met de stilte, komt een scooter aangereden, met een warmhoudbak op de achterkant. Deze jongen trekt zich niets aan van de Dodenherdenking en houdt de motor draaiende. Het stoort me, maar wat kan ik doen?

Na de twee minuten stilte klinkt vanuit de kerk het Wilhelmus. De melodie. Welke tekst wordt gezongen, hoor ik niet. Ik denk aan het zesde couplet. Mijn schild ende betrouwen, zijt Gij, o God, mijn Heer. En ik denk aan ‘De achttien dooden’, die psalm 43 zongen toen zij naar hun fusilleerplek werden gebracht. Dan ga ik op tot Uw altaren, tot U, o bron van zaligheid – dan mag mijn ziel uw heil ervaren, en dankbaar ruisen alle snaren – voor U die al mijn vreugde zijt, en eind’loos mij verblijdt.

Indrukwekkend om je zoiets te beseffen op een dag als vandaag.