feb
06
2016

Erasmus

Author // frits_tromp1
Posted in // Ds. van Zanten

Het jaar 2016 is uitgeroepen tot het Erasmusjaar. Want het is dit jaar precies een half millennium geleden dat Erasmus’ vertaling van het Nieuwe Testament het licht zag. Desiderius Erasmus wordt op Wikipedia omschreven als een Nederlandse priester, augustijner kanunnik, theoloog, filosoof, schrijver en humanist. Waarvan akte.
Ook de Zwitserse stad Bazel heeft 2016 uitgeroepen tot Erasmusjaar. Het Nieuwe Testament werd in 1516 in Bazel gepubliceerd. Erasmus is in Bazel begraven. Erasmus verbindt Zwitserland en Nederland, vandaar ook dat gevraagd is of Nederland een rol kan spelen bij de aanstaande festiviteiten in Bazel. De festiviteiten in en rondom de musea in Bazel zullen tussen 19 mei en 25 september 2016 plaatsvinden.
Prima.
De schrijver van ‘Lof der zotheid’ heeft wel wat met boeken. Hij was een intellectueel pur sang, al is het maar vanwege zijn Wikipedia-omschrijving. Maar los daarvan, zijn vertaling van het Nieuwe Testament is van onschatbare waarde voor de ontwikkeling van het (Nederlandse) christendom. Wat zou er gebeurd zijn, als de Rotterdammer niét zijn kritische vertaling van de Bijbel de wereld in stuurde? Je weet het niet. Immers, je weet niet wat je niet weet.
De humanistische Bijbelvertaler wordt ook omschreven als een kosmopoliet, iemand die niet aan één plek gebonden is. Wie verstandig is, is thuis waar het hem goed gaat — dat kan op elke plek ter wereld zijn; waar je bent geboren, is niet erg van belang. Of zoals de blog van de Rotterdamse bibliotheken deze stelling verder uitwerkt:
“Het bekendste citaat van Erasmus in dit verband is: “Ik wil een burger van de wereld zijn, een landgenoot van iedereen.” Dit schrijft hij in een brief uit 1522. Het was geen gril. Ook in andere brieven laat hij zich zo uit. Bijvoorbeeld in 1517: “Niet lang op één en dezelfde plek leven is het soort leven dat mij aanspreekt, zolang mijn boeken me maar kunnen vergezellen.” En daar zijn we bij de essentie. Het gaat Erasmus om zijn boeken, om wat hij schrijft en vindt. Daarmee wil hij mensen bereiken. Hij is dus thuis waar zijn boeken zijn, zoals hij letterlijk schrijft op 5 april 1518. Zo’n thuis is nu de Bibliotheek Rotterdam, met vijfduizend boeken van Erasmus.”
Daar waar mijn boeken zijn, daar ben ik thuis. Gaat het te ver als ik me herken in deze woorden? Misschien wel; ik voel me lang niet overal thuis, ik merk dat ik gehecht ben aan het Friese (en Leeuwarder) land. Desalniettemin ben ik erg op mijn gemak als ik mijn boeken om me heen heb. Niet de boeken die ik zelf geschreven heb, wel de boeken die ik zelf uitgekozen heb om in mijn privé-bibliotheek te staan.
Dat is dus wat anders dan de tegeltjeswijsheid ‘Home is where the heart is’. Dat is zo’n algemene uitspraak waar je je altijd in kunt vinden en waar je niet tegen kunt zijn. Maar of het dan ook daadwerkelijk wáár is…
Tenzij je weer zegt dat mijn hart is verpand aan boeken. In dat geval kom je uit op een filosofisch gesprek van de koude grond.

Tags // , , , , , , , , , ,

Trackback from your site.

Leave a comment

You must be logged in to post a comment.